Metoda Montessori w domu. Wskazówki dla Rodziców

Metoda Montessori w domu to nie tylko piękny pokój jak z Instagrama, to o wiele więcej. W tym artykule chciałabym podpowiedzieć Ci jak wprowadzić metodę Montessori w domu. Chciałam napisać dekalog Montessori dla Rodzica jednak zamieściłam tu więcej wskazówek niż wstępnie planowałam.

1. Zacznij od siebie.

Aby skutecznie wdrożyć metodę Marii Montessori w codziennym życiu, jako Rodzice musimy zacząć od zmiany siebie. 

Jeśli nie będziemy sami podążać za metodą, a będziemy tego oczekiwać od Naszych dzieci to się niestety nie uda. Wyłączamy TV, odkładamy smartphona. Wyruszamy z dzieckiem na wielką przygodę, w której jesteśmy uważni na nasze dziecko, budujemy z nim trwałe relacje i rozwijamy jego umiejętności.

Dzieci uczą się poprzez obserwację swojego otoczenia i osób, które są im najbliższe. Rodzic jest pierwszym wzorem do naśladowania.

2. Poznaj Dziecko

Pierwszym krokiem do skutecznego zastosowania metody Montessori jest poznanie indywidualnych potrzeb, zainteresowań i umiejętności dziecka. Spędzaj czas obserwując je i słuchając jego potrzeb. 

Przecież spędzam z nim cały dzień?! Tak, wiem o tym, ale droga Mamo, Tato czy skupiliście się na tych aspektach poświęcając temu 100% swojej uwagi? Zatrzymajcie się na chwilę w pędzie dnia i popracujcie nad tym.

Kiedy dostrzeżecie np. nowe fascynacje Malucha, wprowadźcie aktywności, które rozszerzą te zainteresowania i zachęćcie je do rozwijania nowych umiejętności.

Może gdy dziecko je nie używa jeszcze chwytu szczypcowego, ale gdy próbuje coś podnieść z podłogi (najmniejszy paproch świata celem jego spożycia) to właśnie wtedy chwyt jest bardziej precyzyjny jak u neurochirurga. Niestety w natłoku obowiązków, mając wtedy naczynia możemy przeoczyć takie małe sygnały to tego, że można już ćwiczyć taki chwyt z dzieckiem.

3. Twoje dziecko jest ważne 

Pokaż swojemu dziecku, że jest ważne. Rozmawiaj z dzieckiem z szacunkiem, słuchaj tego, co ma Ci do powiedzenia, i pytaj je o opinię.

Dzieci potrzebują poczucia, że są słyszane, kochane i bezpieczne. Sposób, w jaki się komunikujesz z dzieckiem, stanowi wzór dla tego, jak będą się komunikować z innymi.

4. Rutyna

Codzienna rutyna w świecie Twojego dziecka ma wielką moc ponieważ  wzmacnia poczucie jego bezpieczeństwa.

Zaplanuj dzień Twojego dziecka, tak aby zawsze określone działania były o tej samej porze dnia i wykonuj je w określony sposób. 

Rutyna i przewidywalność uczą dzieci, czego od nich oczekujemy i kiedy. To pomaga dzieciom czuć się bezpiecznie i pewnie, co z kolei pomaga im regulować swoje emocje.

5. Daj Wolność Wyboru

Zachęcaj dziecko do samodzielnego wyboru działań i zadań. Pozwól mu eksperymentować i podejmować decyzje. To pomaga w rozwijaniu samodzielności i odpowiedzialności. 

Dziecko będzie popełniać błędy i będzie na na nich uczyć. Czy jest łatwo nie wyręczyć dziecka, bo będzie np. szybciej, czyściej, itp., owszem ale co taka pomoc wnosi do rozwoju Twojego dziecka?

Czy to znaczy, że dziecko ma robić co chce i jak chce? Nie, wszystko ma swoje granice i dziecko ma być bezpieczne. Dlatego Naszą rolą jako Rodzica jest dawanie wolnego wyboru w kontrolowanym środowisku. 

Zaoferuj dziecku kontrolowany wybór między „tym” a „tym”, aby pozwolić im wyrazić swoją wolę w określonych ramach w domu. Dając dziecku kontrolowane wybory, pokazujesz im, że doceniasz ich zdanie i że to, co myślą, ma znaczenie.

6. Ustal klarowne granice i spójne z nimi oczekiwania. 

Granice to naturalne konsekwencje, gdy negatywne zachowanie się utrzymuje. 

Najłatwiej jest powiedzieć: Nie wolno! Nie rób tak bo tak Ci mówię! Uspokój się! Ja Ci zaraz dam! itp. Jednak bardzo często dziecko wtedy jeszcze bardziej angażuje się w czynność, której nie ma wykonywać.

Na przykład, podczas kąpieli dziecko wylewa wodę z wanny. Naszym oczekiwaniem jako rodzica jest to, aby woda pozostała w wannie. Przedstawmy dziecku nasze oczekiwanie: W wannie jest woda. Woda zostaje w wannie.  Jeśli dziecko nadal robi zamieszanie, możesz narzucić ograniczenie najpierw je wyjaśniając: „Jeśli będziesz nadal rozlewać wodę, podłoga będzie śliska i będzie niebezpieczna.” Dla młodszego malucha w naszym wypadku docierało używanie jego języka i brzmiało to tak: Jest dużo wody. Robcio robi chla chlap, podłoga jest morka, będzie bam ała. To już kończyło u Nas sytuację z chlapaniem wody poza wannę.  Syn przejęty mówił wskazując na podłogę „ała”, często też potem wycierał sam ręcznikiem kafelki mówiąc „Bam nie ma”. Jeśli jednak rozpryskiwanie wody nadal trwa, narzucamy ograniczenie, na przykład: „Wylałeś wodę z  wanny, więc podłoga jest teraz niebezpieczna. Kąpiel się skończyła. Możemy spróbować jutro. Chcesz sam się osuszyć, czy potrzebujesz pomocy?”

7. Bądź Cierpliwy i Obserwuj

Cierpliwość jest kluczowa w pracy z metodą Montessori w domu. Obserwuj dziecko, reaguj na jego potrzeby i pozwalaj mu rozwijać się w swoim tempie.

Zazwyczaj Rodzice oczekują uzyskania przez dziecko jak największych postępów w jak najkrótszym czasie. Jednak nie jest to dobra droga. Jeśli dziecko koleżanki, które jest w tym samym wieku już coś potrafi to nie znaczy że Twoje dziecko też już musi to umieć. Na wszystko przyjdzie czas. Nie zmuszaj dziecka do wykonywania jakiś czynności na siłę po to aby szybciej się czegoś nauczyło.

8. Stawiaj Pytania, Nie Narzucaj Odpowiedzi

Zamiast podawać gotowe odpowiedzi, zadawaj pytania, które skłonią dziecko do myślenia i eksploracji. To pomaga w rozwijaniu umiejętności badawczych i krytycznego myślenia, czy samodzielnego rozwiązywania problemów.

Na przykład, jeśli twoje dziecko pyta: „Gdzie są moje buty?” możesz odpowiedzieć: „Gdzie ostatnio widziałeś swoje buty?”

P.S. Tę technikę stosuję też w przypadku pytań mojego męża np. „Gdzie jest moja bluza?”, „Gdzie zostawiłeś ją gdy wróciłeś z spaceru?”. 

9. Pokaż dziecku JAK

Podczas prezentowania dziecku jakiejś aktywności, schyl się na jego poziom. Nie prezentuj czynności z góry „jak król”. Używaj jak najmniejszej ilości słów, aby skupić jego uwagę na twoich rękach, a nie na twoich ustach. Na przykład, gdy myjecie razem zęby, kucnij i pokaż Dziecku jak szczotkujesz swoje zęby, tak aby mogło naśladować Twoje ruchy.

Ważne jest także prezentowanie materiału od lewej do prawej strony oraz od góry do dołu, co pomaga dziecku kształtować poczucie porządku. To wspiera ich przygotowanie do nauki pisania i czytania.

10. Sprzyjaj samodzielności i autonomii

Zastanów się jakie aktywności mogą rozwijać niezależność Twojego dziecka dostosowując je do jego wieku i umiejętności.

Dzieci potrafią osiągać niesamowite rzeczy, gdy pozwolimy im samodzielnie rozwiązywać problemy i damy im czas oraz przestrzeń do tego. 

W praktyce może to oznaczać, że warto poświęcić dodatkowe 10 minut rano, aby nasze dziecko samo się ubrało, umyło zęby, a nawet przygotowało sobie posiłek! Dla młodszych dzieci może to być nauka samodzielnego picia z kubka lub z pomocą widelca. Zachęcaj swoje dziecko do próbowania różnych sposobów wykonania danej czynności (może któryś sposób na zawiązanie butów jest łatwiejszy?) zamiast robić wszystko za nie. To wspaniały sposób, aby pomóc naszym dzieciom rozwijać niezależność i umiejętność samodzielnego myślenia.

11. Przygotuj Otoczenie

Upewnij się, że otoczenie, w którym dziecko się uczy, jest przyjazne, bezpieczne i dobrze przygotowane. Ma ono zachęcać do podejmowania aktywności, być tzw. miejscem startu do samodzielnego lotu w świecie dorosłych.

Przy organizacji przestrzeni edukacyjnej Montessori należy głównie uwzględniać łatwą dostępność rzeczy oraz ich porządek. Warto stosować zasadę, że każdy przedmiot powinien mieć swoje przeznaczenie i miejsce w przestrzeni dla dziecka.

Meble powinny być dostosowane do wzrostu dziecka. Warto zainteresować się meblami, które „rosną” wraz z maluchem. Materiały do nauki i zabawy najlepiej jest umieścić na niskich otwartych półkach, np. umieszczając je w koszach lub na tackach, do których dziecko może łatwo sięgnąć, a także łatwo je zobaczyć. 

Pamiętaj o tym, aby nie dawać zbyt wielu opcji dziecku do wyboru, aby go nie przytłoczyć. Wyeksponowane powinny być  od czterech do ośmiu propozycji. Co nie znaczy, że dziecko ma się w kółko bawić tym samym, znudziło być się, dlatego cyklicznie zmieniaj to co eksponujesz do nauki i zabawy. Warto pamiętać, że często mniej oznacza więcej.

12. Odpowiednie Materiały (zabawki, przedmioty, itp.)

Maria Montessori kładła również nacisk na odpowiedni dobór materiałów rozwojowych. Są one starannie zaprojektowane, aby rozwijać konkretne umiejętności i zachęcać do samodzielnego eksplorowania, odkrywania i nauki. Podzieliła je Ona na kilka grup w zależności od sfery, która ma rozwijać dziecko:

• materiał niezbędny do ćwiczeń życia praktycznego, związany z samoobsługą, troską o środowisko, zwyczajami i normami społecznymi np. naczynia do przelewania wody, miotełka, szufelka, itp.
• materiał akademicki służący nauce języka (karty obrazkowe, książeczki, itp.), matematyki (np. cylindry, bryły, itp. ) i innych dziedzin wiedzy
• materiał artystyczny związany z ekspresją muzyczną i plastyczną, zręcznościową dziecka
• materiał religijny, np. przedstawiające przypowieści biblijne, krzyż, itp.
• materiał sensoryczny, rozwijający poznanie zmysłowe, służy pobudzaniu aktywności umysłowej

Podsumowanie

Jeśli masz w naturze wszystko kontrolować, bycie perfekcjonistą to naprawdę odpuść. To nie czas i miejsce ma to. Jeśli twierdzisz, że taką masz naturę to może warto nad sobą popracować l, a potem wymagać zmian u dziecka.

Pamiętaj nie każdy dzień pójdzie zgodnie z planem, Twoje Dziecko może mieć gorszy dzień (zęby, choroba, tęsknota, pełnia Księżyca…) albo Ty. Nie obwiniaj się, że danego dnia nie udało Ci się być najlepszą wersją siebie.